طاق بستانطاق بستان مجموعهای از سنگنگارهها و سنگنبشتههای دورهی ساسانی است که در شمال غربی شهر کرمانشاه در غرب ايران واقع شده است. وجود کوه و چشمه در اين مکان، آن را به گردشگاهی روحفزا تبديل نموده که از زمانهای ديرين تا به امروز مورد توجه بوده است.
طاق بستان در زبان بومی (کردی) طاق وسان گفته میشود. «سان» به معنی سنگ میباشد و به اين ترتيب طاق بستان طاق سنگی معنی میدهد. اين مجموعه در قرن سوم ميلادی ساخته شده است. شاهان ساسانی نخست نواحی اطراف تخت جمشيد را برای تراشيدن تنديسهای خود برگزيدند، اما از زمان اردشير دوم و شاهان پس از او طاق بستان را انتخاب کردند که در بين راه جادهی ابريشم قرار داشت و دارای طبيعتی سرسبز و پرآب بود.
طاق بستان شامل سنگنگارهی تاجگذاری اردشير دوم و دو طاق ميباشد که طاق کوچکتر شاهپور دوم و سوم و طاق بزرگتر خسرو پرويز را به تصوير کشيده است. در سمت راست طاق کوچکتر و در بيرون از طاق سنگنگارهای تراشيده شده که تاجگذاری اردشير دوم را نشان ميدهد.
 تاجگذاری اردشير دوم |
در اين تصوير شاه در ميان و در سمت راست وی فروهر (FARAVAHAR) قرار دارد.
برابر آيين ايرانيان باستان هر کس که میخواست شاه باشد لازم بود دارای شايستگی شاهی و فر کيانی (ايزدی) باشد. از نيروی اين فر کيانی است که شخص به کمالات روحانی و نفسانی آراسته میگردد و از سوی خداوند برای راهنمايی مردم برگزيده میشود. در آيين زرتشتيان، هر کس که مورد خشنودی پروردگار باشد خواه پادشاه، خواه پارسا يا خواه دانشمند، دارای فر ايزدی است.
نگارهی فروهر هميشه در زمان باستان به صورتی که در اينجا نقش شده، نمايان است که در آن فروهر تاجی کنگرهدار بر سر دارد و حلقهی فر ايزدی را به شاه میدهد. لباس شاه و نگارهی فروهر تا حدی يکسان است. هر دوی آنها شلواری چيندار به پا دارند که توسط بندی به مچ پايشان چسبيده است. همچنين هر دو دارای کمربند و دستبند هستند. درسمت چپ شاه، ميترا يا مهر، پيامبر باستانی ايران قرار دارد. مسيح از لحاظ تولد و آيينش بسيار شبيه ميتراست. حتی بسياری از آيينهای مسيحی همان آيينهای ميتراييسم هستند.
تصوير وی در کنار تصوير شاه بيانگر پاک شدن قلب شاه از نفرت و روی آوردن به مهرورزی است که اين مفهوم همواره از ديد ايرانشناسان بيگانه دور مانده است. پيکانهای نوری از سر ميترا در تمامی سمتها پراکنده شده و هر پيکان نوريست که مهر میپراکند تا شاه را در بر گيرد. همچنين ميترا شاخهای از نبات که «برسم» نام دارد در دست دارد که با آن مشغول اجرای آيين زايندگی و کاميابی است.
 طاق کوچک از مجموعهی طاق بستان |
طاق کوچک که بين نگاره و طاق بزرگتر واقع شده، دارای دو نقش در بالای ديوارهی طاق و دو کتيبه است. اين کتيبهها به خط پهلوی ساسانی هستند و داستان نقوش را بيان میکنند. دو تنديس طاق کوچک، نقش های شاهپور دوم و سوم هستند.
در سترگترين طاق، سه تنديس مشاهده میشود. شاه در ميان، فروهر در سوی راست وی، که مانند تاجگذاری اردشير دوم است و آناهيتا در سوی چپ شاه. آناهيتا فرشتهی آبهاست و نمود خرمی و سرسبزی.
 نمايی دور از طاق بزرگ و کوچک |
خسرو پرويز علاقهی زيادی به آناهيتا داشت و معبد آناهيتا را در نزديکی کنگاور، شهری در خاور کرمانشاه ساخت و در آنجا دل به مهر شيرين نهاد.
در کنارهی ورودی طاق، سنگنگارهای زيبا از فرشتگان بالدار، درخت زندگی، مجالس شکار گراز و شکار مرغان و ماهيان در مرداب و نقشهای فيل، اسب و قايق میباشد که حاکی از مراسم بزم و شادی است.
 شکار گراز |
در زير نقش تاجگذاری خسرو پرويز سواری زرهپوش سوار بر اسب قرار دارد. يقين نيست که اين سوار کيست، يا يک رزمجوست يا خسرو پرويز يا پيروز ساسانی. اما نشانگر فر و قدرت شاه و ايرانيان است.
 اسبسوار زرهپوش |
گويند فرشی از جواهر بر کف طاق بوده که هنگام حملهی اعراب ميان فرماندگان عرب تقسيم شده است. طاق بستان از دير باز مورد حملهی مهاجمان به ايران بوده و در زمان حضور نيروهای استالين و انگليس خساراتی به آن وارد شده اما هنوز شکوهمند است.
نوشته شده در یکشنبه پنجم شهریور 1385 ساعت توسط سرباز فدایی کوروش